6 bước phân tích đối thủ cạnh tranh trong thị trường kinh doanh

Cập nhật ngày: 25 Tháng Sáu, 2024

Trong kinh doanh, “biết người biết ta, trăm trận trăm thắng”. Đó là triết lý muôn thuở đã tồn tại hàng ngàn năm. Ngày nay, với việc cạnh tranh trở nên gay gắt hơn trên thị trường việc hiểu và phân tích đối thủ cạnh tranh là một yếu tố quan trọng không thể thiếu đối với mọi doanh nghiệp. Chỉ khi ta biết rõ về đối thủ, ta mới có thể nắm bắt được cơ hội và thách thức, từ đó tìm ra những chiến lược phát triển hợp lý. 

Cùng Zafago JSC tìm hiểu chi tiết về 6 bước phân tích đối thủ cạnh tranh để vừa “biết người”, vừa “biết ta”, “đánh đâu thắng đó” trong bài viết dưới đây !

Đối thủ cạnh tranh là gì?

“Đối thủ cạnh tranh” là các tổ chức, doanh nghiệp hoặc cá nhân hoạt động trong cùng một lĩnh vực hoặc ngành công nghiệp và cung cấp các sản phẩm hoặc dịch vụ tương tự như bạn. Đối thủ này thường cạnh tranh trực tiếp với bạn để thu hút và giữ chân khách hàng, tạo ra sự khác biệt trong thị trường và đạt được ưu thế cạnh tranh.

Việc hiểu về đối thủ cạnh tranh là rất quan trọng trong kế hoạch kinh doanh, vì nó giúp bạn định hình được vị thế của mình trong thị trường, phát triển chiến lược tiếp thị và kinh doanh, cũng như tìm ra những cơ hội và thách thức mà bạn có thể phải đối mặt.

Đối thủ cạnh tranh là gì?
Đối thủ cạnh tranh là gì?

Các cấp độ cạnh tranh giữa các doanh nghiệp

Trong kinh doanh có đến 5 cấp độ cạnh tranh:

Cạnh tranh nhu cầu

Khi khách hàng có nhu cầu, họ sẽ tìm kiếm các sản phẩm và dịch vụ để đáp ứng điều đó. Trên thị trường, các công ty đối thủ cạnh tranh sẽ cùng nhau nỗ lực để đáp ứng nhu cầu của một nhóm khách hàng mục tiêu bằng các sản phẩm và dịch vụ của mình. 

Ví dụ, trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ vận tải, khách hàng có thể lựa chọn giữa nhiều phương tiện như taxi, xe khách, tàu hỏa, hoặc máy bay để di chuyển từ điểm này đến điểm khác. Đây là một trong những ví dụ minh họa cho sự cạnh tranh giữa các công ty trong việc cung cấp các giải pháp di chuyển cho khách hàng.

Cạnh tranh công dụng

Các công ty có thể không sản xuất hoặc cung cấp những sản phẩm hoặc dịch vụ giống nhau, nhưng sản phẩm và dịch vụ của họ có thể thay thế cho nhau về mặt công dụng. Đây là một loại cạnh tranh được xem như cạnh tranh giữa các ngành hàng khác nhau. Hiện nay, có hai loại cạnh tranh công dụng phổ biến:

  • Thứ nhất, là cạnh tranh giữa các ngành hàng khác nhau nhưng lại đều thỏa mãn cùng một nhu cầu của khách hàng.
  • Thứ hai, là cạnh tranh giữa các sản phẩm mới được tạo ra từ sự tiến bộ công nghệ, có khả năng thay thế công dụng của các sản phẩm đang được khách hàng sử dụng hiện nay. 

Ví dụ, các nhà sản xuất cây nước nóng lạnh và ấm đun siêu tốc là những đối thủ cạnh tranh với nhau về công dụng, vì cả hai đều đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng trong việc làm nóng nước. Đây là một minh chứng cho sự cạnh tranh trong các ngành hàng khác nhau, nhưng vẫn đều đáp ứng cùng một nhu cầu của khách hàng.

Cạnh tranh trong ngành

Cạnh tranh giữa các công ty trong cùng một ngành hàng hoặc cùng một chủng loại hàng hóa là hiện tượng phổ biến trên thị trường. Các công ty trong cùng một ngành thường cạnh tranh bằng cách cải tiến sản phẩm, giảm giá bán, tăng cường khuyến mãi, mở rộng kênh phân phối, và tăng cường hoạt động truyền thông.

Ví dụ điển hình là cuộc cạnh tranh giữa Coca Cola và Pepsi, hai ông lớn trong ngành đồ uống giải khát. Hai công ty này đã đối đầu quyết liệt trong nhiều năm qua, không chỉ về chất lượng sản phẩm mà còn về chiến lược giá cả, các chương trình khuyến mãi, và sự hiện diện trên các kênh phân phối và truyền thông. Đây là một ví dụ minh họa cho sự cạnh tranh gay gắt giữa các công ty trong cùng một ngành hàng.

Coca Cola, Pepsi và những màn “cà khịa” không hồi kết 
Coca Cola, Pepsi và những màn “cà khịa” không hồi kết

Cạnh tranh thương hiệu

Cạnh tranh thương hiệu là sự cạnh tranh giữa các đơn vị doanh nghiệp cung cấp các sản phẩm và dịch vụ tương tự nhau cho cùng một nhóm khách hàng, và sử dụng cùng một chiến lược marketing. 

Các đối thủ cạnh tranh thương hiệu chia sẻ cùng một đối tượng khách hàng, cùng một giải pháp để đáp ứng nhu cầu của khách hàng, và thường có cùng một sản phẩm hoặc dịch vụ. Chúng là những thương hiệu mà khách hàng thường xem xét và so sánh khi quyết định lựa chọn để đáp ứng nhu cầu của mình.

Ví dụ, Honda, Suzuki, và Yamaha là các công ty sản xuất xe máy cạnh tranh thương hiệu với nhau. Cả ba thương hiệu này cung cấp các dòng xe máy tương tự và họ đều định hướng đến cùng một nhóm khách hàng. Khách hàng thường sẽ so sánh giữa các sản phẩm của họ và quyết định chọn lựa dựa trên các yếu tố như chất lượng, giá cả, và dịch vụ hậu mãi. Đây là một ví dụ điển hình cho cạnh tranh thương hiệu trong ngành công nghiệp xe máy.

Tại sao việc phân tích đối thủ cạnh tranh là cần thiết?

Mọi doanh nghiệp trên thị trường đều phải đối mặt với các đối thủ cạnh tranh đa dạng, và những đối thủ này thường có tác động trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của họ. Vì vậy, việc phân tích đối thủ cạnh tranh trở thành một phần quan trọng và không thể thiếu đối với mọi doanh nghiệp.

Bằng cách phân tích đối thủ cạnh tranh, các doanh nghiệp có thể nhận ra được những điểm mạnh và điểm yếu của mình, cũng như cơ hội và thách thức mà họ đang phải đối mặt trên thị trường. Thông qua việc này, họ có thể đề xuất và thực thi các chiến lược kinh doanh phù hợp nhất, từ đó tạo ra một vị thế độc đáo và dấu ấn riêng của mình trong lòng khách hàng và trên thị trường nói chung.

6 bước chi tiết để nghiên cứu đối thủ cạnh tranh hiệu quả trong Marketing

Phân tích đối thủ cạnh tranh thực sự là một quá trình phức tạp và đòi hỏi sự cẩn trọng và cấp tiến. Dưới đây là chi tiết 6 bước cơ bản giúp bạn nghiên cứu đối thủ cạnh tranh một cách hiệu quả trong kinh doanh:

Bước 1: Lên danh sách đối thủ cạnh canh 

Xác định rõ đối thủ cạnh tranh của mình là bước cơ bản và quan trọng trong quá trình phân tích thị trường. Để làm điều này, bạn có thể sử dụng công cụ tìm kiếm Google cùng với một số tiêu chí sau đây:

  • Doanh nghiệp kinh doanh sản phẩm/dịch vụ: Tìm kiếm các doanh nghiệp hoạt động trong cùng lĩnh vực kinh doanh hoặc cung cấp các sản phẩm/dịch vụ tương tự.
  • Cùng phân khúc khách hàng mục tiêu: Tìm các đối thủ mà đang nhắm đến cùng một phân đoạn thị trường hoặc nhóm khách hàng mục tiêu.
  • Giống về mô hình kinh doanh: Tìm các doanh nghiệp có mô hình kinh doanh tương đồng hoặc cùng một phương thức hoạt động.
  • Doanh nghiệp cùng gia nhập vào thị trường hoặc có thời gian hoạt động trước: Tìm các đối thủ mới gia nhập thị trường hoặc những doanh nghiệp đã có lịch sử hoạt động lâu năm trong ngành.
Trước khi tiến hành phân tích đối thủ cạnh tranh, cần phải biết rõ đối thủ của doanh nghiệp mình là những ai?
Trước khi tiến hành phân tích đối thủ cạnh tranh, cần phải biết rõ đối thủ của doanh nghiệp mình là những ai?

Trong quá trình nghiên cứu đối thủ, bạn có thể sử dụng các công cụ như thanh tìm kiếm Google để thu thập thông tin về các doanh nghiệp cạnh tranh. Ngoài ra, bạn cũng có thể thu thập thông tin trực tiếp từ khách hàng thông qua các bảng hỏi, phỏng vấn, hoặc theo dõi các ấn phẩm trên các kênh truyền thông và diễn đàn để hiểu rõ hơn về độ phủ sóng và hoạt động của đối thủ trên thị trường.

Bước 2: Đánh giá các đối thủ cạnh tranh

Xác định mức độ mạnh mẽ của đối thủ và tác động của họ đối với thị trường là một phần quan trọng trong quá trình phân tích đối thủ. Để làm được điều này, bạn cần nghiên cứu các khía cạnh sau về đối thủ:

  • Thị phần nắm giữ: Xem xét tỷ lệ thị phần mà đối thủ đang chiếm trong thị trường so với doanh nghiệp của bạn. Đối thủ nào nắm giữ thị phần lớn có thể có ảnh hưởng lớn đến cạnh tranh và chiến lược của bạn.
  • Quy mô hoạt động: Đánh giá quy mô của doanh nghiệp đối thủ, bao gồm cả doanh thu, lợi nhuận, số lượng nhân viên, cơ sở hạ tầng, và phạm vi hoạt động. Những doanh nghiệp lớn có thể có sức ảnh hưởng mạnh mẽ hơn trong thị trường.
  • Chiến lược đối thủ: Nghiên cứu về các chiến lược mà đối thủ đã và đang áp dụng, bao gồm cả chiến lược sản phẩm, giá cả, tiếp thị và phân phối. Điều này giúp bạn hiểu rõ hơn về cách mà họ tư duy và hành động trong thị trường.

Chỉ khi bạn hiểu rõ được các “bước đi nước bước” của đối thủ, bạn mới có thể đề xuất và triển khai những chiến lược riêng để cạnh tranh và đối phó với họ một cách hiệu quả.

Bước 3: Phân tích loại đối thủ 

Sau khi đã xác định được đối thủ cạnh tranh, bước tiếp theo là phân tích loại đối thủ để hiểu rõ hơn về cách mà mỗi loại đối thủ ảnh hưởng đến doanh nghiệp của bạn. Các đối thủ được chia làm 4 loại như đã được phân tích như trên.

Doanh nghiệp nên chia đối thủ ra từng loại để dễ dàng cho việc xác định hướng đi cụ thể  
Doanh nghiệp nên chia đối thủ ra từng loại để dễ dàng cho việc xác định hướng đi cụ thể

Bằng cách phân tích từng loại đối thủ một cách chi tiết, bạn có thể hiểu rõ hơn về sức mạnh và mức độ ảnh hưởng của họ đối với doanh nghiệp của bạn, từ đó đưa ra các chiến lược phản ứng phù hợp và tối ưu.

Bước 4: Thu thập mọi thông tin và lập bảng phân tích 

Việc nghiên cứu đối thủ cạnh tranh một cách chi tiết sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về họ và từ đó có thể lập kế hoạch chiến dịch Marketing phù hợp. Dưới đây là một số điểm cần chú ý khi nghiên cứu đối thủ:

  • Tổng quan về doanh nghiệp đối thủ: Hiểu về lịch sử, quy mô, vị trí trong thị trường và mục tiêu chiến lược của đối thủ.
  • Sản phẩm/dịch vụ của đối thủ: Xác định các sản phẩm hoặc dịch vụ mà đối thủ cung cấp, điểm mạnh và điểm yếu của chúng.
  • Kênh phân phối: Tìm hiểu về các kênh phân phối mà đối thủ sử dụng để đưa sản phẩm/dịch vụ đến tay khách hàng.
  • Chiến lược truyền thông: Đánh giá cách mà đối thủ tiếp cận và tương tác với khách hàng thông qua các chiến lược truyền thông như quảng cáo, PR, mạng xã hội, và marketing trực tuyến.
  • Tệp khách hàng: Hiểu về nhóm đối tượng khách hàng mà đối thủ đang nhắm đến và cách họ tương tác với họ.

Sau khi thu thập thông tin, bạn có thể lập bảng phân tích để so sánh và đánh giá giữa doanh nghiệp của bạn và đối thủ, từ đó xác định các điểm mạnh và yếu của mình và đề xuất các chiến lược Marketing phù hợp để cạnh tranh và tối ưu hóa hiệu suất kinh doanh.

Bước 5: Ứng dụng những mô hình phân tích đối thủ phù hợp 

Các mô hình phân tích đối thủ như SWOT, Ma trận hình ảnh cạnh tranh (CPM), Mô hình 5 lực lượng cạnh tranh của Michael Porter, Mô hình đa giác cạnh tranh và Phân tích nhóm chiến lược là những công cụ hữu ích để hiểu rõ hơn về đối thủ và tạo ra các chiến lược kinh doanh phù hợp. Mỗi mô hình đều có những ưu điểm nổi bật như sau:

  • Mô hình SWOT: Giúp xác định và đánh giá các yếu điểm (Strengths), điểm yếu (Weaknesses), cơ hội (Opportunities), và thách thức (Threats) của cả doanh nghiệp và đối thủ. Nó cung cấp cái nhìn tổng quan về vị thế của bạn trong ngành và cung cấp cơ sở cho việc lập kế hoạch chiến lược.
  • Mô hình 5 lực lượng cạnh tranh của Michael Porter: Phân tích sâu về môi trường cạnh tranh bằng cách xem xét 5 yếu tố quan trọng: Cạnh tranh trong ngành, đối thủ tiềm năng, sức mạnh khách hàng, sức mạnh nhà cung cấp và đe dọa từ sản phẩm thay thế. Điều này giúp bạn hiểu rõ hơn về cơ hội và rủi ro trong ngành kinh doanh của mình.
  • Ma trận hình ảnh cạnh tranh (CPM): Đánh giá và so sánh điểm mạnh và điểm yếu của bạn so với các đối thủ cạnh tranh chính. Nó giúp xác định các yếu tố quyết định để phát triển chiến lược cạnh tranh hiệu quả.
  • Mô hình đa giác cạnh tranh: Sử dụng đồ thị đa giác để phân tích nhiều yếu tố cạnh tranh và mối tương quan giữa doanh nghiệp và đối thủ cạnh tranh. Điều này giúp bạn hiểu rõ hơn về vị trí và mối quan hệ của bạn trong thị trường.
  • Phân tích nhóm chiến lược: Phân tích đối thủ dựa trên các nhóm chiến lược phát triển khác nhau, giúp bạn nhận biết và phản ứng đúng đắn đối với từng nhóm đối thủ.
Ứng dụng linh hoạt các mô hình phân tích đối thủ như SWOT để hiểu rõ về họ và có chiến lược phù hợp 
Ứng dụng linh hoạt các mô hình phân tích đối thủ như SWOT để hiểu rõ về họ và có chiến lược phù hợp

Bước 6: Lập bảng báo cáo kết quả phân tích đối thủ

Sau khi dành nhiều thời gian và áp dụng các công cụ, mô hình để phân tích đối thủ, bạn cần tạo ra một bảng báo cáo chi tiết. Bảng báo cáo này sẽ giúp bạn tạo ra một bức tranh toàn diện về đối thủ, giúp bạn nhận biết rõ doanh nghiệp bạn đang cạnh tranh với ai và nhận diện các điểm mạnh và yếu của họ. Đây là bước quan trọng để xây dựng một chiến lược kinh doanh hiệu quả, củng cố vị thế của doanh nghiệp và mở ra tương lai chiếm lĩnh thị trường rộng lớn hơn.

Ảnh hưởng của đối thủ cạnh tranh đối với các doanh nghiệp rất lớn. Bạn không thể phát triển một chiến lược phù hợp nếu không hiểu rõ về đối thủ và thị trường. Cạnh tranh là điều tất yếu trong kinh doanh, vì mục tiêu cuối cùng là thu hút khách hàng và tạo ra lợi nhuận.

Kết luận 

Trong thế giới kinh doanh đầy cạnh tranh ngày nay, việc hiểu và đối phó với đối thủ cạnh tranh là một yếu tố quyết định cho sự thành công của mọi doanh nghiệp. Đối thủ cạnh tranh vừa là thách thức, vừa là động lực thúc đẩy sự tiến bộ và phát triển của chúng ta. 

Hãy sử dụng kiến thức và tâm thế sẵn sàng để đối mặt và vượt qua mọi thách thức, từng bước tiến xa hơn trong hành trình chiếm lĩnh thị trường và mang lại giá trị cho khách hàng.

Đánh giá bài viết
Tư vấn